Galeriden alınan ikinci el araçta ekspertiz, garanti ve ayıp: Haklar nerede başlar?

Ekspertiz raporu ne zaman zorunlu?

Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliğe göre, ilde TSE hizmet yeterlilik belgesine sahip ekspertiz işletmesi bulunması koşuluyla yetki belgeli işletme; M1, M1G, N1 ve N1G sınıfındaki araçların satışından önceki on gün içinde ekspertiz raporu almalıdır. Rapor, TSE hizmet yeterlilik belgesine sahip ekspertiz işletmesi tarafından düzenlenir.

Model yılına göre sekiz yaşın veya yüz altmış bin kilometrenin üzerindeki taşıtlar için Yönetmelik kapsamında ekspertiz raporu alma zorunluluğu bulunmaz. Bu istisna, alıcının dilerse bağımsız inceleme yaptırmasına engel değildir. Yaşlı veya yüksek kilometreli araçlarda ekspertiz ihtiyacı çoğu zaman daha da önemlidir.

Ekspertiz raporunda hata varsa kim sorumlu?

Ekspertiz işletmesi, rapordaki bilgilerin aracın gerçek durumunu yansıtmasından sorumludur. Aldatıcı veya yanıltıcı rapor bakımından tüketicinin 6502 sayılı Kanundaki ayıplı hizmet hakları saklıdır. Bununla birlikte somut olayda satıcı işletmenin bildiği bir ayıbı gizleyip gizlemediği, raporun kapsamı ve arızanın satış anında mevcut olup olmadığı ayrıca değerlendirilir.

“Ekspertizden geçti” ifadesi, araçta gelecekte hiçbir arıza çıkmayacağına dair sınırsız güvence değildir. Raporun hangi testleri içerdiği, hangi bölümlerin ölçülmediği ve rapordaki çekince notları mutlaka okunmalıdır.

Yönetmelikteki üç ay veya beş bin kilometre garantisi

Model yılına göre sekiz yaşın veya yüz altmış bin kilometrenin altında olan M1, M1G, N1 ve N1G sınıfı taşıtların motor ve şanzımanı ile elektrik ve elektronik sistemleri, satış tarihinden itibaren üç ay veya beş bin kilometre boyunca satıcı işletmenin garantisi altındadır. Süre ve kilometre seçeneklerinden hangisi önce dolarsa Yönetmelik garantisi o noktada sona erer.

Garanti kapsamındaki arızanın giderilmesine ilişkin masraflar işletmeye aittir. Güncel Yönetmelik, bu arızaların azami kırk beş iş günü içinde giderilmesini öngörür. Araç işletmeye teslim edildiğinde şikâyet ve teslim tarihini gösteren belgenin bir nüshası mutlaka alınmalıdır.

Garanti kapsamı dışında kalan her şey “hak yok” demek değildir

Satış sırasında alıcının bildiği belgelenen arıza ve hasarlar, ekspertiz raporunda açıkça belirtilen sorunlar ile olağan kullanım sonucu yıpranan bazı parçalar Yönetmelik garantisinin dışında kalabilir. Ancak satıcının açıkladığından farklı bir araç durumu, gizlenen ağır hasar, kilometre uyumsuzluğu veya satış anında mevcut ciddi bir ayıp varsa konu yalnızca Yönetmelik garantisiyle sınırlı değerlendirilmez.

Tüketici işlemi niteliğindeki satışlarda 6502 sayılı Kanunun ayıplı mala ilişkin hükümleri gündeme gelebilir. Somut koşullara göre ücretsiz onarım, ayıp oranında bedel indirimi, ayıpsız misliyle değişim veya sözleşmeden dönme gibi seçimlik haklar tartışılabilir. Hangi hakkın uygulanabilir olduğu ayıbın niteliğine, ispat durumuna ve aracın özelliklerine göre değişir.

Arıza çıktığında ilk 24 saatte ne yapılmalı?

• Aracı kullanmaya devam ederek zararı büyütmeyin; gerekiyorsa güvenli yerde durdurun.
• Gösterge uyarıları, kilometre, ses ve sızıntıları tarih-saat bilgisiyle fotoğraf veya video olarak kaydedin.
• Satıcı işletmeye sorunu gecikmeden yazılı ve ispatlanabilir biçimde bildirin.
• Aracı teslim ederken şikâyeti, kilometreyi ve teslim tarihini içeren imzalı belge alın.
• Yetkisiz müdahale yaptırmadan önce arızanın tespiti ve delil durumu konusunda dikkatli olun.
• Satış sözleşmesi, ilan ekranı, ekspertiz raporu, ödeme belgesi ve yazışmaları birlikte saklayın.
• Uyuşmazlığın değeri ve niteliğine göre tüketici hakem heyeti, tüketici mahkemesi veya uzman hukuki yardım seçeneklerini değerlendirin.

Satıştan önce sorulması gereken dört soru

• Ekspertiz raporu hangi tarihte, hangi TSE hizmet yeterlilik belgeli işletme tarafından düzenlendi?
• Raporda ölçülmeyen veya test edilmeyen bölümler hangileri?
• İlanda ve satış belgesinde hasar, boya, değişen parça ve kilometre bilgileri birbiriyle uyumlu mu?
• Araç Yönetmelik garantisinin yaş, kilometre ve sınıf koşullarını taşıyor mu?